- Que fermosura de porcos ten aí, dona Carme!
A dona Carme chegáballe con escoitar esta frase para saber que na súa porta estaba o Cabo Vargas. Nen sequera tiña que volverse para velo ás súas costas, apoiado na cancela que separaba a pequena corte que tiña pegada á casa e na que criaba un ou dous porcos cada ano.
O Cabo Vargas era un dos gardas civís que cada verán viña como reforzo para o Pazo. A finais do mes de maio comezaban a deixarse ver por todas as aldeas e lugares da contorna as parellas da garda civil, comprobando que todo estivera correcto, pedíndolle aos viciños que fosen limpando as corredoiras e as cunetas e levándose, xa mediado o mes de xuño, a todos os moinantes e borrachíns que andaban pola zona.
Dona Carme non recordaba cando fora a primeira vez que o Cabo Vargas reparara nos seus porcos, pero facía xa anos que tiña por costume achegarse pola súa casa e gabar aos animais con ollos degoreiros. Non había vez na que non falara dos bos xamóns que había de dar, ou do solombo que se lle vía. Eses xamóns van parecer ibéricos, dicíalle pensando que ese era un dos maiores cumpridos que podía facérselle a un porco.
O Cabo Vargas era extremeño. Contáranlle a dona Carme que era un mal bicho, que na súa terra matara dun golpe ao neno dunha familia de labregos e que o pobo enteiro se voltara na súa contra e que tivera que intervir ao cura do pobo para pedirlle ao delegado do goberno que o trasladaran de alí. Así rematara na cidade da Coruña.
E algo disto tiña que haber xa que cada ano o Cabo Vargas aparecía cun compañeiro novo que sempre se mostraba máis ben avergoñado e sen moito interese en seguir a conversa do seu cabo. Si meu cabo, non meu cabo. Iso era todo o que lle escoitaba ao pobre mozo que ese verán tiña que saír a facer a ronda co veterano Garda Civil.
As visitas adoitaban ser á tardiña, e raro era o día no que dona Carme non lles sacase un chourizo picado, cunhas lascas de queixo e un pouco de pan. Viño non, dona Carme, que estamos de servizo, lle dicía o Cabo ao vela aparecer cunha xerra de viño recén tirado da barrica. Máis ao final ía a xerra enteira, e aínda que o acompañante lle recordara unha e outra vez que ía sendo hora de seguir coa ruta, non había día no que non caera tamén outra media de viño e mesmo algún chupito desa guinda tan boa que dona Carme reservaba para o día da Patroa.
- Xa llo dixen o ano pasado, dona Carme, que aquel animal tíñalle moi boa pinta.
En realidade iso era o que lle dicía todos os anos, e para ser sinceiro debemos dicir que sempre tiña razón. Aínda agora, nas poucas veces que vou pola vila, os viciños máis vellos falan da miña tía aboa Carme, e da man que tiña para criar porcos. Algo lles daba para telos sempre tan fermosos e sans, que daba xenio velos. Algúns dicían que era a forma de crialos, que mesmo algunha vez tivera que darlles leite con pan, a falta de outra cousa. Outros, sen embargo, aseguraban que se a carne saía tan boa e polo xeito que tiña de desangralos e de despezalos. Pois dona Carme, ademáis de crialos, era a que os mataba e a que se ocupaba de todas as tarefas de despece e tratamento da carne.
Isto sabíase en todo o pobo, e é de supoñer que de tanto andar polos camiños, de preguntar aquí e acolá, e de obter sempre resposta, o Cabo Vargas soubo da sona que tiña dona Carme como criadora de porcos, e por iso comezara a deixarse caer pola súa casa a comezo do verán, para ver como ían os animais que en catro ou cinco meses serían sacrificados.
E xa a finais de agosto, cando o xeneralísimo marchara á capital e todo o desplegue de seguridade comezara a retirarse, o Cabo Vargas pasaba pola casa de dona Carme a despedirse, que é de ben nacidos ser agradecido, dicíalle, e a ela tiña que lle agradecer que sempre tivera un vaso de auga fresca para darlle, e un anaco de pan con bo chourizo para facer máis levadeira a ronda por aquel lugar. E dona Carme, que aínda que nunca saira da aldea tiña mundo de sobra para comprender certas cousas, preparáballe ao Cabo Vargas un paquetiño cuns chouriciños, un bo anaco de unto e mesmo un lacón para que lle leve a súa dona na Coruña, e tamén había sempre algo para o seu acompañante, que aceptaba con máis vergonza que fachenda o agasallo de dona Carme, sabendo que non era por cariño nen por aprecio, senón porque levarse ben co Cabo Vargas facía que o meu tío Pedro non tivera que ir limpar os montes do Pazo máis que dous ou tres días no verán, ou que ao seu home non lle tiveran en conta as veces que na taberna, cun viño de máis, lle dera por recordar que os de Pardo, os falangistas do pobo, aproveitaran que él estaba na guerra para quedárselle co prado da Milleira.
Moitas grazas, dona Carme, dicía o moi galdrumeiro con ollos cobizosos e case babexando pensando no saborosos que habían estar aqueles chourizos ou aquel lacón acompañando dentro duns meses aos grelos que seguramente lle darían cando fose de inspección polo mercado de abastos da cidade.
E así chegaba de novo setembro, e a vida na aldea volvía á súa normalidade. Dona Carme cebaba aos porcos no último mes e finalmente chegaba a matanza e xa aquí pensaba no Cabo Vargas e deixaba xa separado un lacón e uns chourizos para terlle preparados.
(***)
Miña nai nunca quixo contarme nada do asunto, e a tía Matilda sempre dixo que nunca vira diante ao tal Cabo Vargas, que seguramente eran faladurías do pobo, que dunha contan vinte. Seguramente o carácter forte da miña tía avoa, e de todas as mulleres da miña familia, fai que todo o mundo diga que fose capaz de facelo. Eu conto a historia como ma contaron a mín, e non engado nin saco nada. Non hai tampouco unha data precisa. Uns din que foi polo verán do 57, outros que xa era no 60. Para o que hai que contar ven sendo o mesmo. O que importa é que nese verán a miña tía Matilda xa era unha mocita á que comezaban a notárselle os peitos e as formas de muller, e quixo a mala sorte que un día, xa a tardiña, chegaba a casa cando o Cabo Vargas estaba arrimado á cancela, cunha cunca de viño nunha man e dándolle conversa á muller que naquel intre botáballe de comer aos porcos. Dona Carme víu como a mirada do home, que uns segundos antes estaba centrada nos animais pasaba agora a examinar o corpo da súa filla, e algo que non soubo indentificar medrou no seu interior cando víu nos ollos daquel desgraciado a mesma gula e cobiza que cando miraba para os marráns da corte. A cousa non pasaría de aí. Dona Carme sabía o que tiña que facer para evitar males maiores e nuns días mandaría á súa filla á casa da súa irmá na Fonsagrada, pero un arrepío de noxo e rabia fíxoa cambiar de opinión cando o Cabo Vargas, case botándolle ás mans ao corpo da moza como llas botaba ao choirizo que dona Carme adoitaba ofrecerlle, dixo aquela frase que tantas veces lle escoitara dicir.
- Que fermosura de filla ten aí, dona Carme!
Non se sabe se a cousa se lle ocorreu no momento ou tivo tempo para pensalo, pero o certo é que dúas semanas despois foi cando desapareceu o Cabo Vargas e se montou todo aquel rebumbio que seguramente os máis vellos recordedes. Aconteceu unha tarde desas nas que o sol parece que non quere marchar e a calor non deixa de subir. O Cabo Vargas achegouse á cancela, como tantas outras veces, dicíndolle ao seu compañeiro que ían dar un pe de leria con dona Carme e que de paso ía ver os mellores porcos que podían verse na contorna. Pero desa vez os porcos non estaban fora senón que estaban no cortello do outro lado da casa. O Cabo Vargas chamou dúas ou tres veces, antes de que saise a tía Matilde dicindolle que dona Carme non estaba, que ía na vila e non volvería até a noite, pero que podía traerlles unha xerriña de auga e un pouco de pan e queixo se querían refrescarse un pouco.
O Cabo Vargas, que xa tiña pensada a xogada antes de que a rapaza rematara de falar, díxolle ao compañeiro que xa virían outro día, cando estivera Dona Carme, e que o mellor era ir rematando a ronda. O compañeiro, que foi o que aquel día tivo que cubrir o parte, anotou que a ronda rematara sen novidade algunha. O que non podía saber é que mentres él facía aquelas anotacións o Cabo Vargas, en lugar de ir para a vila volveu para a aldea e foi directo á casa de dona Carme, cobizoso de probar a carne fresca que dende facía uns días non podía sacar da cabeza.
Co que non contaba era con que ao abrir o tarabelo e meterse na corte non serían as tenras carnes da tía Matilde o que vería, senón a dona Carme co coitelo de matar aos porcos nunha man, un bicheiro noutra e un lóstrego de pedra no ollar.
-Carallo, dona Carme, faciaa na Vila.
-Xa ve, señor Guardia, ao final vou ter que adiantar a matanza do porco.
O Cabo Vargas nin comprendía nin podía creer o que lle estaba a dicir aquela muller, e tampouco tivo tempo para pensar. Dun só golpe na cabeza, dona Carme derrubouno na corte e sen pensalo afundiulle o coitelo até o fondo, sen darlle tempo sequera a botar un chío. Durante toda a noite houbo luz na pequena bodega, e ao día seguinte, cando dous gardas civis viñeron preguntarlle se vira ao Cabo Vargas, dona Carme dixo que non, que non o vira dende facía uns días, pero que cando o virán lle deran un recado da súa parte-
-Díganlle que veña ver os porcos, que este ano da gloria velos comer.







