Unha década.

 

Dez anos van aló.

Dez anos dende que marchaches sen decir adeus, e o mundo cambiou tanto que non sei por onde empezar. Acaso valerá a pena empezar?

O importante é que saibas que estamos ben, que a vida nos da traballo e saúde para gañar as catro pesetas coas que pagamos o que comemos. Non lle debemos nada a naide, e iso é o que conta. Somos como formiguiñas, o meu amor mais eu, facendo pouquiño a pouco o camiño e os traballos e sabendo moi ben a onde queremos chegar.

A cativa segue sendo rabuda, saíu á familia. Tócanos ir conducindo toda esa forza para que a árbore medre forte e alta. Será nalgún momento a sombra que nos ampare, é a xenética.

E o neno fala con todo canto animal atopa polo camiño, igual que facías tí. Recórdote acariñando a aquel San Bernardo tan grande que había na casa das Catro Esquinas, ou chamando polos gatos para darlles o seu almorzo, ou levándolle catro codechas de pan ás ovellas que deixaban na Milleira.

Sabes, ían gustarche tanto os netos e as netas da túa afillada!

Imaxíno ás veces á miña nai de visita cos catro, a túa risa fácil ao velos baixar do coche, a mesa chea de froita e pan con nocilla. Imaxinote feliz, satisfeita de velos medrar, bromeando sobre o pouco que falta para que me collan en altura, preguntando a quen saíu tan rubiño como é.

Pero a vida non quixo darnos máis tempo, e fai xa dez anos que non estás. E hai días nos que semella que tampouco eu estou nesta vida fácil e tranquila que fun quen de conseguir. Algo falta, querida Tía, algo se me escapa diante sen que poida saber o que é. Tal vez envellecer consiste en ir esquecendo as cousas polas que loitamos, ou tal vez debemos intentar sempre ter cousas polas que loitar, aínda que en realidade non nos fagan falta.

Contentábaste con ter a horta limpa e o traballo feito. Gustábache ver as árbores coidadas e que as visitas sempre levasen froita, ou ovos, ou o que houbera para levar. Tal vez, despois de dez anos, deba regresar e mirar un pouco por todo cando deixaches atrás. O camiño continúa aí, só teremos que abrilo e poñerse a andar de novo. 

Bicos, e até outro día.

Comendo cereixas na eternidade.

Outro marzo que remata, e xa van cinco, dende que marchaches sen dicir adeus. Houbo choivas e temporais; houbo días azuis, viaxes e flores; houbo vida rebentando ao nacer, e bágoas, e sorrisos; houbo, en definitiva, o lento transcorrer das xornadas.

Outra primavera que chega, outro inverno que marchou deixando sementes de esperanza e traballo por facer. Van medrando os días e van medrando as ganas de conquistar o noso pan, de elevarnos sobre a fortuna que nos tocou no reparto de vidas e fortalecer os nosos ombreiros para que as nosas crianzas poidan ver alén do mar, máis alá das estrelas.

Sempre foi así, e ti ben o sabes. Sempre quixeron as humanas xentes buscar un futuro mellor para os seus, deixar un terreo e catro pesetas no peto polo que puidera acontecer. E darlles estudos, mesmo vender un monte para axudar a pagarlles a universidade.

E nestas andamos, Tía, criando o mellor que sabemos e dando un pouco máis do que podemos. Seguramente gostarías moito de velos xogar pola horta adiante, escoitar os razoamentos do cativo e asombrarte co temperamento rabudo da cativa. E eles estarían encantados ao verte untar o pan cunha culler para enchelo ben de nocilla. Quen sabe, se lle cadra algo de tí habita no seu interior, na carga xenética que vai facendo medrar os seus corpos e no elán vital que fai conformando o seu ser, esa realidade que aínda non podemos explicar pero na que centos de xeracións quixeron crer.

E nestes días nos que Sada aparece anegada penso nas nosas conversas no Venezuela ou no Rincón de Burgos, a túa estrañeza polos novos edificios que Monchito, o mozo dos recados da farmacia, estaba facendo nesas Brañas nas que sempre houbo auga. Sempre busca o seu sitio o auga, do mesmo modo que a primavera sempre trae a súa luz e a súa forza. Todo é cíclico, todo se repite e por iso, nestes días nos que intento desfacerme de tantas cousas, penso que dalgún modo estamos a compartir os mesmos soles e as mesmas choivas.

Xa non queda nada e sen embargo hai días nos que sinto que o tempo que pasamos xuntos existe nalgún lugar, que o amor e as palabras e o entendemento que tanto nos achegou non morreron. Eu, sempre tan obsesionado polo aproveitamento do tempo comezo a ter a certeza de que o único que vai quedando son os momentos nos que realmente nos sentimos unidos a alguén. Non importa o que fagamos, non importan as metas que academos ou os triunfos que consigamos. O que realmente nos elevará sobre a simple existencia son os instantes de verdadeira compañía do outro, esa sensación de proximidade e quentura que nos fai sentir plenamente instalados no presente.

Quero pensar que cando marchaches levabas os petos cheos deses momentos, e igual que pasabamos as tardes comendo cereixas agora pasaras as eternidades rememorando aqueles retrincos de tempo nos que tan ben estivemos.

Bicos, e até outro día. 

Imaxínote feliz.

Quixera contarche tantas cousas. Falarche do espelido que está o cativo mentres damos un pe de leria comentando a moita auga que está a caer neste inverno que vai rematando. Quixera que vises como se lle vai ennegrecendo o cabelo e como coñece todas as letras menos o ka, aínda que a tí o que máis che gustaría  sería velo comer nas fresas con azucre e nas filloas. Imaxínote sorrindo de satisfacción ao velo sentado na mesa papando os fresóns máis grandes que atopaches na praza, e insistindo para que lle fagamos un bocadillo ou lle deamos un anaco queixo con marmelo.

Imaxínote feliz.

Pasaron meses e todo foi facéndose un pouco máis vello. Vou acumulando as conversas que non temos, ilusións que me gustaría compartir contigo, e tal vez por iso veñen á miña memorias frases soltas, pequenas pegadas doutras charlas nas que non sempre entendín todo o que me querías contar. Son os retrincos que quedan no recordo, as probas de que houbo compaña entre nós, de que houbo complicidade e de que dalgún modo, mentres poida escoitar a túa voz, tí existirás.

Imaxínote feliz sabendo que nós estamos ben, que imos organizando a nosa vida e que a primavera que se achega virá chea de alegría e de esperanza. Imaxínote rindo e cantando aquel "ven ven ven ven, cariño mío", asubiando aquela melodía mentres camiñabas con pasiños cortos dun lado para outro da cociña e o sol se filtraba por entre as grandes follas da figueira. Si, imaxínote feliz aínda que ás veces, dous anos despois, unha bágoa queda pendurada sobre as lembranzas e non podo evitar sentirme triste por aqueles tempos que marcharon, pero sobre todo por estes tempos que tí non puideches disfrutar.

E máis nada por hoxe. Deixarei que a bágoa esvare por aqueles días e que o sol que nos iluminou vaia aloumiñando as ausencias. Deixareime estar triste cando queira estar triste, pero os días felices que están por vir vivireinos con intensidade e con xenerosidade para impedir que o esquecemento apague a alegría que tí poderías ter disfrutado ao noso lado.

Bicos, e ata outro día.

Ausencias.

Dende que marchaches todo continúa sendo vello, nada é novo. A vida é dura para os pobres e as cousas seguen organizados para que todo continúe igual. Mandan os de sempre e para os de sempre, continuamos vendo como reparten o pastel entre eles e como pasamos toda a vida esforzándonos para chegar a fin de mes esta crise da que tanto falan nos parece o de todos os días. Despois de ter saído de outros pozos non imos asustarnos agora e mentres teñamos ánimo e saúde todo irá ben, por iso non te preocupes.
Direiche que o neno segue sendo rubio, segue medrando e segue aprendendo como calquera outro neno. Témolo limpiño e ben vestido e nunca lle fata un vaso de leite para o almorzo nin un cariño ou unha man para apoiarse e erguerse cando cae. Procuramos ofrecerlle todo o que agora teñen os nenos e parécenos que é un neno feliz.

Sabes, no último ano non pasou un só día no que non pensara en ti. Como sempre acontece, quedaron cousas por dicir e hai novidades que me gustaría contarche. Estamos vivindo xa no noso novo piso, e non, ao final non nos marcharon cos cartos nin deixaron o edificio a medio facer. Estabas preocupada, xa o sei, pero todo foi ben. Agora queda ir pagando cada mes, que a saúde nos respecte un pouco e que deixen de darnos paos e de facernos cada día un pouco máis pobres.

Polo demáis o mundo continúa igual. Agardamos que chova para poñer as patacas e ollamos con preocupación o prematuro florecemento das maceiras e os pexegueiros. De continuarmos así non teremos froita no verán, pero isto xa ven acontecendo nos últimos anos, non é novidade ningunha. Os regatos baixan sen auga e os prados ínzanse de estrugas e herbas da fame, pero na primavera choverá o que non choveu no inverno e aos tres días xa nos cansaremos.

E máis nada por hoxe. Sorpréndome ás veces asubiando aquela melodía que tí cantabas e me sinto contento de recordarte alegre e sorrindo. Espero que tamén ti lembraras con agrado os momentos que pasamos xuntos, as nosas conversas e os nosos paseos pola praza na procura de flores e costeletas. Pois ao final o que nos queda son os momentos de compaña e de cariño que compartimos, e a esas lembranzas acudo cando a tristura pola túa ausencia comeza a medrar. Desexo entón que te sintas acompañada onde queira que te atopes.

Bicos, e ata outro día.

Despedida sen adeus.

Os gatos ían aparecendo ao pouco de chegar a furgoneta do pescado. Sabían que Carmen, a filla máis nova de Francisca, mercaría un quilo de parrochiñas para irllas botando, unha para cada un. Según a época había máis ou menos gatos, nunca menos de media dúcia e raramente máis de quince. Dáballe a todos, incluso a ese gato tan malo que acaneou ao pastor alemán e que entraba e saía da casa cando lle petaba.

Os gatos botarán de menos á filla máis nova de Francisca, a viúva de Eliseo, á miña tía de Mosteirón que en realidade era tía avoa.

E tamén a rumana que anda a pedir diante do Gadis de Sada vai botar en falta a Carmen, que en lugar de deixarlle unhas moedas lle deixaba dúas dúcias de ovos cada venres. É que ten tres fillos, me contaba, e o home nin traballa nin quere traballar. E aquela desamparada veciña á que sempre lle traía algo de roupa da feira dos domingos ou aquel vellote que andaba polas casas e que sabía que na porta da miña tía sempre había algo para él.

E aínda que xa pasaron tres meses todavía teño ganas de chorar, pero as bágoas xa non queren saír. Teño ganas de quedar acubillado en mín mesmo, deixar que pase o tempo e sentir a dor esvaecerse pouco a pouco e sen embargo cada recordo é un golpe máis, unha mistura de tristeza e serenidade. Como non recordar aquelas tardes de verán nas que nos comíamos unha caixa de cereixas ou un melón mentres viamos a telenovela. Ou aqueles bocadillos de nocilla que nos untaba cunha culler sopera mentres meus irmáns máis eu mirábamos asombrados e lle diciamos que un pouquiño máis, un pouquiño máis. Ou os grandes melocotóns aos que ela chamaba pelóns e que era capaz de ofrecerche catro veces seguidas en menos de dez minutos, e se non querías che dicía que había queixo na neveira, ou empanada na porta de abaixo, ou unha caixa de galletas na porta de arriba...

Marchou sen despedirse, sen deixar nin sequera que a coidáramos como ela coidou de nós cando fixo falta. E se algo me doe e me lastima é saber que non verá medrar ao meu fillo, e que o noso Lois non a coñecerá, non terá ningún recordo dela cando o único que me queda agora son recordos. Sorpréndome ás veces pensando no que lle vou a contar o próximo sábado, en que teño que chamala para saber qué tal vai todo sabendo que me responderá que todo vello. Descubro entón que xa non teño infancia á que volver, que con ela marchou a memoria familiar e o lugar no que me fixen como son. E quedaron tantas cousas por contar, tantas conversas, tantos momentos...

Díxome un día, fai máis de vinte anos, que agora xa podía vivir do conto. Viña de gañar o único premio literario que gañei. Deixeille a rosa que me deron e marchei gastar as vinte mil pesetas cun bo amigo. Lamentablemente non conseguín vivir do conto, máis ben ao contrario. Tanto esforzo e tanto sacrificio, Tía, tanto traballar e loitar polos nosos e seguir traballando e preocuparse polos demáis e volver a comezar. Arrincarlle aos días o sustento coa certeza de que é o que nos queda aos pobres, traballar sen descanso, erguerse cada mañán sen tempo para pensar demasiado no que a vida non nos regalou e ao final marchar un soleado día de marzo, sen tempo de dicir adeus.