-
Que
fermosura de porcos ten aí, dona Carme!
A
dona Carme chegáballe con escoitar esta frase para saber que na súa
porta estaba o Cabo Vargas. Nen sequera tiña que volverse para velo
ás súas costas, apoiado na cancela que separaba a pequena corte que
tiña pegada á casa e na que criaba un ou dous porcos cada ano.
O
Cabo Vargas era un dos gardas civís que cada verán viña como
reforzo para o Pazo. A finais do mes de maio comezaban a deixarse ver
por todas as aldeas e lugares da contorna as parellas da garda civil,
comprobando que todo estivera correcto, pedíndolle aos viciños que
fosen limpando as corredoiras e as cunetas e levándose, xa mediado o
mes de xuño, a todos os moinantes e borrachíns que andaban pola
zona.
Dona
Carme non recordaba cando fora a primeira vez que o Cabo Vargas
reparara nos seus porcos, pero facía xa anos que tiña por costume
achegarse pola súa casa e gabar aos animais con ollos degoreiros.
Non había vez na que non falara dos bos xamóns que había de dar,
ou do solombo que se lle vía. Eses xamóns van parecer ibéricos,
dicíalle pensando que ese era un dos maiores cumpridos que podía
facérselle a un porco.
O
Cabo Vargas era extremeño. Contáranlle a dona Carme que era un mal
bicho, que na súa terra matara dun golpe ao neno dunha familia de
labregos e que o pobo enteiro se voltara na súa contra e que tivera
que intervir ao cura do pobo para pedirlle ao delegado do goberno que
o trasladaran de alí. Así rematara na cidade da Coruña.
E
algo disto tiña que haber xa que cada ano o Cabo Vargas aparecía
cun compañeiro novo que sempre se mostraba máis ben avergoñado e
sen moito interese en seguir a conversa do seu cabo. Si meu cabo, non
meu cabo. Iso era todo o que lle escoitaba ao pobre mozo que ese
verán tiña que saír a facer a ronda co veterano Garda Civil.
As
visitas adoitaban ser á tardiña, e raro era o día no que dona
Carme non lles sacase un chourizo picado, cunhas lascas de queixo e
un pouco de pan. Viño non, dona Carme, que estamos de servizo, lle
dicía o Cabo ao vela aparecer cunha xerra de viño recén tirado da
barrica. Máis ao final ía a xerra enteira, e aínda que o
acompañante lle recordara unha e outra vez que ía sendo hora de
seguir coa ruta, non
había día no que non caera
tamén outra media de
viño e mesmo algún chupito desa guinda tan boa que dona Carme
reservaba para o día da Patroa.
-
Xa llo dixen o ano pasado, dona Carme, que aquel animal tíñalle moi
boa pinta.
En
realidade iso era o que lle dicía todos os anos, e para ser sinceiro
debemos dicir que sempre tiña razón. Aínda agora, nas poucas veces
que vou pola vila, os viciños máis vellos falan da miña tía aboa
Carme, e da man que tiña para criar porcos. Algo lles daba para
telos sempre tan fermosos e sans, que daba xenio velos. Algúns
dicían que era a forma de crialos, que mesmo algunha vez tivera que
darlles leite con pan, a falta de outra cousa. Outros, sen embargo,
aseguraban que se a carne saía tan boa e polo xeito que tiña de
desangralos e de despezalos. Pois dona Carme, ademáis de crialos,
era a que os mataba e a que se ocupaba de todas as tarefas de despece
e tratamento da carne.
Isto
sabíase en todo o pobo, e é de supoñer que de tanto andar polos
camiños, de preguntar aquí e acolá, e de obter sempre resposta, o
Cabo Vargas soubo da sona que tiña dona Carme como criadora de
porcos, e por iso comezara a deixarse caer pola súa casa a comezo do
verán, para ver como ían os animais que en catro ou cinco meses
serían sacrificados.
E
xa a finais de agosto, cando o xeneralísimo marchara á capital e
todo o desplegue de seguridade comezara a retirarse, o Cabo Vargas
pasaba pola casa de dona Carme a despedirse, que é de ben nacidos
ser agradecido, dicíalle,
e a ela tiña que lle agradecer que sempre tivera un vaso de auga
fresca para darlle, e un anaco de pan con bo chourizo para facer máis
levadeira a ronda por aquel lugar. E dona Carme, que aínda que nunca
saira da aldea tiña mundo de sobra para comprender certas cousas,
preparáballe ao Cabo Vargas un paquetiño cuns chouriciños, un bo
anaco de unto e mesmo un lacón para que lle leve a súa dona na
Coruña, e tamén había sempre algo para o seu acompañante, que
aceptaba con máis vergonza que fachenda o agasallo de dona Carme,
sabendo que non era por cariño nen por aprecio,
senón porque levarse ben co Cabo Vargas facía que o meu tío Pedro
non tivera que ir limpar os montes do Pazo máis que dous ou tres
días no verán, ou que ao seu home non lle tiveran en conta as veces
que na taberna, cun viño de máis, lle dera por recordar que os de
Pardo, os falangistas do pobo, aproveitaran que él estaba na guerra
para quedárselle co prado da
Milleira.
Moitas
grazas, dona Carme, dicía o moi galdrumeiro con ollos cobizosos e
case babexando pensando no saborosos que habían estar aqueles
chourizos ou aquel lacón acompañando dentro duns meses aos grelos
que seguramente lle darían cando fose de inspección polo mercado de
abastos da cidade.
E
así chegaba de novo setembro, e a vida na aldea volvía á súa
normalidade. Dona Carme cebaba aos porcos no último mes e finalmente
chegaba a matanza e xa aquí pensaba no Cabo Vargas e deixaba xa
separado un lacón e uns chourizos para terlle preparados.
(***)
Miña
nai nunca quixo contarme nada do asunto, e a tía Matilda sempre dixo
que nunca vira diante ao tal Cabo Vargas, que seguramente eran
faladurías do pobo, que dunha contan vinte. Seguramente o carácter
forte da miña tía avoa, e de todas as mulleres da miña familia,
fai que todo o mundo diga que fose capaz de facelo. Eu conto a
historia como ma contaron a mín, e non engado nin saco nada. Non hai
tampouco unha data precisa. Uns din que foi polo
verán do 57, outros que xa era no 60. Para o que hai que contar ven
sendo o mesmo. O que importa é que nese verán a miña tía Matilda
xa era unha mocita á que comezaban a notárselle os peitos e as
formas de muller, e quixo a mala sorte que un día, xa a tardiña,
chegaba a casa cando o Cabo Vargas estaba arrimado á cancela, cunha
cunca de viño nunha man e dándolle conversa á muller que naquel
intre botáballe
de comer aos porcos.
Dona Carme víu como a mirada do home, que
uns segundos antes estaba centrada nos animais pasaba agora a
examinar o corpo da
súa filla, e algo que non soubo indentificar medrou no seu interior
cando víu nos ollos daquel desgraciado a mesma gula e
cobiza
que cando miraba para os marráns da corte.
A cousa non pasaría de aí. Dona Carme sabía o que tiña que facer
para
evitar males maiores e nuns días mandaría á súa filla á casa da
súa irmá na Fonsagrada,
pero un
arrepío de noxo e rabia fíxoa cambiar de opinión cando o
Cabo Vargas, case botándolle ás mans ao
corpo da moza como
llas botaba ao choirizo que dona Carme adoitaba ofrecerlle, dixo
aquela frase que tantas veces lle escoitara dicir.
-
Que
fermosura de filla ten aí,
dona Carme!
Non
se sabe se a cousa se lle ocorreu no momento ou tivo tempo para
pensalo, pero o certo é que dúas semanas despois foi cando
desapareceu o Cabo Vargas e se montou todo aquel rebumbio que
seguramente os máis vellos recordedes. Aconteceu unha tarde desas
nas que o sol parece que non quere marchar e a calor non deixa de
subir. O Cabo Vargas achegouse á cancela, como tantas outras veces,
dicíndolle ao seu compañeiro que ían dar un pe de leria con dona
Carme e que de paso ía ver os mellores porcos que podían verse na
contorna. Pero desa vez os porcos non estaban fora senón que estaban
no cortello do outro lado da casa. O Cabo Vargas chamou dúas ou tres
veces, antes de que saise a tía Matilde dicindolle que dona Carme
non estaba, que ía na vila e non volvería até a noite, pero que
podía traerlles unha xerriña de auga e un pouco de pan e queixo se
querían refrescarse un pouco.
O
Cabo Vargas, que xa tiña pensada a xogada antes de que a rapaza
rematara de falar, díxolle ao compañeiro que xa virían outro día,
cando estivera Dona Carme, e que o mellor era ir rematando a ronda. O
compañeiro, que foi o que aquel día tivo que cubrir o parte, anotou
que a ronda rematara sen novidade algunha. O que non podía saber é
que mentres él facía aquelas anotacións o Cabo Vargas, en lugar de
ir para a vila volveu para a aldea e foi directo á casa de dona
Carme, cobizoso de probar a carne fresca que dende facía uns días
non podía sacar da cabeza.
Co
que non contaba era con que ao abrir o tarabelo e meterse na corte
non serían as tenras carnes da tía Matilde o que vería, senón a
dona Carme co coitelo de matar aos porcos nunha man, un bicheiro
noutra e un lóstrego de pedra no ollar.
-Carallo,
dona Carme, faciaa na Vila.
-Xa
ve, señor Guardia, ao final vou ter que adiantar a matanza do porco.
O
Cabo Vargas nin comprendía nin podía creer o que lle estaba a dicir
aquela muller, e tampouco tivo tempo para pensar. Dun só golpe na
cabeza, dona Carme derrubouno na corte e sen pensalo afundiulle o
coitelo até o fondo, sen darlle tempo sequera a botar un chío.
Durante toda a noite houbo luz na pequena bodega, e ao día seguinte,
cando dous gardas civis viñeron preguntarlle se vira ao Cabo Vargas,
dona Carme dixo que non, que non o vira dende facía uns días, pero
que cando o virán lle deran un recado da súa parte-
-Díganlle
que veña ver os porcos, que este ano da gloria velos comer.
