El repetitivo Síndrome del Nido.

Recuerdo que hace unos años asistí a unas cuantas clases de preparación al parto. Todo era nuevo para nosotros y alguna que otra vez me parecía escuchar la voz del replicante de Blade Runner diciendo aquello de "Yo he visto cosas que vosotros no creeríais..." cuando la matrona nos contaba todo lo que nos esperaba con eso de la crianza. Las instrucciones de funcionamiento de los bebés son tan amplias y abarcan tantas cosas distintas que al final decidimos utilizar el método piel con piel para todo. Cólico del lactante: piel con piel; fiebre; piel con piel; dientes: piel con piel; dormir: piel con piel; hambre: piel con piel (de mamá, claro).

Pero lo que me viene a la cabeza estos días es el llamado Síndrome del Nido. Nos explicaba la matrona que unas semanas antes del parto a la embarazada le daba por ordenar toda la casa, organizar armarios, cambiar cosas de sitio o deshacerse de lo que ya no servía. Debo confesar que también yo sufrí una especie de Síndrome del Nido y el día anterior al parto, mientras mi amor subía y bajaba escaleras, yo me dediqué a limpiar la nevera. No puedo explicar lo que sucedió, simplemente abrí la puerta de la nevera y comencé a vaciar cosas, a limpiar todos los estantes e incluso creo recordar que saqué todas las bandejas y las fregué varias veces, como si en lugar de guardar comestibles en el frigorífico tuviésemos residuos radioactivos y altamente contaminantes. Si, es verdad, leyendo las etiquetas de algunos productos parece que en lugar de alimentarnos hacemos mezclas químicas en nuestro organismo, pero lo normal es que las neveras no acumulen tanta porquería como para estar toda la tarde limpiándola, como hice yo aquel viernes.

Pero no quería hablar de mis proezas con la bayeta y el estropajo, que para eso está el increíble Braulio Mackenzie, sino del Síndrome del Nido. Y pienso en el Síndrome del Nido porque en estos días comienzo a reorganizar mi libreta mental de intenciones y proyectos pensando en todo lo que haré el próximo año. Organizo mi escritorio, reciclo viejos papeles, comienzo nuevos cuadernos con cronogramas anuales y anotaciones sobre los libros pendientes de lectura y los relatos que intentaré escribir. Me prometo a mi mismo que intentaré escribir a mis amistades un poco más, o al menos un poco. Hago listas con los viajes y las cosas que pretendo hacer en el año 2016. En fin, que todo el mundo hará lo mismo al acercarse el fin de año.

Se trata de una fase que suele durar unas semanas y que en mi caso suele ser repetitiva por partida doble. Es en estas fechas cuando más suelo organizar mis prioridades y suelo anotar las mismas cosas. Las listas van repitiéndose año tras año y sucede que algunos de los propósitos van pasando de una lista a otra hasta que finalmente desaparecen en el tiempo como lágrimas en la lluvia. Lo más curioso es que casi siempre anoto como objetivo dejar de hacer listas y planes y pasar a la acción, no perder tanto el tiempo buscando razones para la acción o excusas para la inactividad y finalmente suelo llegar a los últimos días del año con con un ataque intenso del Síndrome del Nido y comienzo a organizar de forma compulsiva mis prioridades e intereses para que al final todo continúe igual. O tal vez no.       
                       
Vayamos terminando ya. Es hora de dormir.

As revoltas contra da norma da orella.

-Todos vos sodes demasiado novos, pero eu recordo os tempos nos que estabeleceron a norma da orella-

Naquel momento na taberna so había unha parella falando na mesa da esquina, unha muller grávida vendo ao seu fillo a través dun terminal de visión intrauterina e aquel vellote que estivera vendo as noticias en silencio.

As noticias, como na última semana, falaban das revoltas que ían sucedéndose en toda a Metrópole en contra da chamada norma da orella. Milleiros de cidadáns estaban nas rúas protestando polas absurdas normas que rexían a convivencia diaria na metrópole e nas estacións espaciais asociadas. Dende facía anos ninguén podía camiñar pola rúa sen recibir un apercibimento na súa terminal. Case todo eran quebrantamentos leves como atravesar unha estrada por lugares non permitidos ou non respectar as luces que indicaban o posicionamento peonil de tránsito.

Pero unha das normas de convivencia máis criticadas era aquela norma á que ninguén lle atopaba explicación algunha. A norma 143 estabelecía que ningún adulto podía tocar a súa propia orella en público.

-Escoito moitas parvadas sobre se a norma da orella ten que ver co dispositivo de ampliación sensorial que todos levamos no implante da orella dereita ou coas terminacións nerviosas que ao nacer empregan na proba da Avaliación psíquica para conectarnos co banco de recordos comúns.

Parvadas.

A norma da orella é moi anterior aos implantes auditivos ou á invención da memoria ampliada.

Todos vos- dixo o vellote mirando para nós- xa nacestes na época biónica. Agora vedes normal vivir con implantes e con toda esa tecnoloxía que vos van inserindo de acordo co Calendario Biónico de Implantes. Mais cando eu era neno isto non era así. Cando eu nacín ningunha crianza levaba un implante na orella dereita, aínda que xa se comercializaban dispositivos subcutáneos que permitían aos cidadáns liberarse do fastío de levar o comunicador na man ou nas chaquetas. Teléfonos móbeis, lles chamaban, e seguramente veriades algún no museo do da Época Moderna que montaron na Estación MIR como homenaxe a aquela época.

Debido á nosa formación específica ningún dos presentes podiamos facernos unha idea de cando fora aquela época. A min sorprendeume moito que aínda quedase alguén que vivise na Época Moderna, pero a muller grávida apagou o seu terminal de visión intrauterina e dixo que cando era cativa Hilario, o seu avó, contáballe historias sobre aqueles tempos e tiña gardados algúns aparellos que servían para conectarse con outras xentes. Contou que como era unha nena preguntona sempre quería saber máis e máis, pero que sempre chegaba un punto no que o seu avó calaba e exclamaba resignado que todo aquilo acabou cando aprobaron a norma da orella.

-A norma da orella foi a primeira do cento de normas que agora temos e coas que cada vez máis xente está en desacordo- volveu a falar o vello- Moita desa mocidade que agora está nas rúas reclamando un cambio pensa que está facendo algo novo, que é a primeira vez que os metropolitanos se rebelan por algo e rompen coas normas, pero eu estiven nas primeiras protestas que houbo contra a norma da orella, nos principios da Era Biónica.

-Logo non fai tanto tempo que comezou a Era Biónica?- preguntou un home de barba que acababa de entrar na taberna a tomar a súa barra enerxético-motivadora- Un dos meus tíos negouse a poñerlle aos seus fillos o implante coclear. Dicía que era algo artificial e que as persoas podían sobrevivir sen ningún dispositivo para estar conectado cos demais, que o mundo da Época Moderna funcionaba sen necesidade da Base Centralizada de Comunicacións. Eu sempre pensei que falaba de moito tempo atrás, pero se lle cadra el mesmo vivira esa época.

-A BCC xa existía antes, pero tiñamos que conectarnos a través deses aparellos dos que falaba a rapaza- dixo o vello mirando á muller grávida- o que pasaba antes era que cada quen podía escoller conectarse ou non. Agora non. Agora nada máis nacer implántanvos un dispositivo de ampliación sensorial na orella dereita. Din que é para que ningún bebé se perda, como se fose tan fácil perder unha cousa que non fai máis que chorar. En realidade trátase de introducir a cada individuo no sistema. A través dese implante esa criatura estará sempre conectada coa Base Centralizada de Comunicacións e se ben é certo que a medida que medre poderá acceder de maneira instantánea a toda a información que precise, non é menos certo que en realidade o acceso á información vaise modificando segundo a formación específica que o Comité de Posicionamento Individual da Gran Reunión determina anualmente para cada un de nós.

Con cada palabra daquel vello lizgairo ía tecéndose sobre nós unha capa de intranquilidade. Tiñamos claro que a conversa atinxía temas sobre os que existía un veto de clase cinco. Arriscabámonos a sufrir un apercibimento conxunto e o que era peor, podían solicitarme un arquivo mensual de conversas internas para comprobar que non existían reunións inadecuadas no meu local. Tal vez por iso a parella da esquina marchou sen case despedirse. O home de barba miraba para min e para a muller grávida coma se quixera saber se podía falar libremente ou se debía ser cauto. Tamén eu decidín gardar silencio e o vellote pareceu entender os sinais e volveu mirar para o televisor.

Sorprendentemente, foi a muller grávida a que comezou a falar. Dixo levaba anos vivindo na Metrópole e que estaba moi preocupada polas revoltas que estaban sucedéndose por todo o pais. Dentro de 53 días faríanlle extracción do bebé e tiña medo que para entón a situación fose máis perigosa. E sen embargo non podía evitar simpatizar de algunha maneira coas protestas dos metropolitanos.

Eu intentei calmala dicíndolle que en realidade eran protestas propias da mocidade, que seguramente houbera desaxustes na planificación do Comité de Posicionamento Individual e habería algúns mozos e mozas que accederan a información para a que non estaban preparados. Ás veces acontecía que alguén que levaba anos recibindo formación para exercer as súas funcións nun Estaleiro Espacial comezaba a ter acceso aos programas de formación para tripulacións e iso facía que a mocidade se sentise insegura ou con ganas de experimentar outras funcións. Afortunadamente, concluín, o Comité de Posicionamento Individual ten Programas de Acomodamento de Formación para corrixir estes casos de mozos que non teñen claro o seu camiño.

-Pois eu non creo que se trate só de mozos que non teñen claro o seu camiño- respondeu o home de barba- Acabo de chegar de cumprir as miñas sete semanas de servizo comunitario no Estaleiro Espacial VGII e alí tamén hai xente que pensa que é necesaria unha reforma do sistema de normas. Unha das tripulantes do empurrador interplanetario Barbanza IV contoume que nos dous asentamentos de Marte estaban seguindo con moita atención todo o que acontecía aquí, que por alá vían moi claro que as revoltas non eran soamente pola devandita norma da orella, que esta revolta tiña que ter outros obxectivos que polo de agora non interesaba sacar á luz.

- Esa información non aparece nas noticias, non creo que debamos falar sobre o que non ten garantía de veracidade- comentei para que dalgún modo quedara constancia da miña posición nas gravacións. Xa estaba resignado a que aquela conversa que iniciara o demo do vello acabaría por tratar temas sobre os que existía un veto de clase cinco, e tal vez incluso de clase catro. Foi o vello o que seguiu falando para explicarnos que cando el era un cativo o seu pai, que por aquel entón era un mozo como os que se estaban a manifestar nestas semanas, participara activamente nas protestas contra a norma da orella.

-A norma da orella era só un símbolo, algo que empregaban aqueles homes e mulleres para mirar todos na mesma dirección e pedir cambios. Parece claro que a ninguén podía molestarlle demasiado a prohibición de tocar a orella dereita en público, pero era o ridículo que parecía aquela norma o que permitía que máis xente estivera disposta a protestar contra o irracional do sistema de normas que estaba comezando.

Recordo que o meu pai sempre dicía que iso era só o comezo, que se a sociedade permitía que a Gran Reunión estabelecera normas tan arbitrarias a convivencia sería unha mestura de desconfianza mutua e autorregulamento constante. Viviremos máis pendentes dos posibles apercibimentos que de desfrutar do tempo e da compaña.

E tiñan razón.

Nos últimos cen anos non fixemos máis que desenrolar a nosa tecnoloxía dunha maneira vertixinosa, pero socialmente estamos case incomunicados. Pensade na última vez que falastes persoalmente con alguén. Incluso nos establecementos como este no que estamos é raro ver a dous cidadáns falando entre eles. Estamos sempre atentos á información que aparece na nosa retina virtual e moitas veces estamos máis pendentes do que fan os nosos coñecidos que están noutras metrópoles que do que está acontecendo ao noso lado. Agora mesmo estamos falando das revoltas contra a norma da orella coma se fose algo anecdótico e sen importancia. É o que queren que creamos, pero en realidade estas revoltas, como todas as revoltas que sistematicamente foron silenciadas nas últimas décadas, o que pretenden é humanizarnos de novo. Do que se trata é de volver a ser seres sociais que nos relacionamos directamente entre nós, e non a través dunha tecnoloxía que parece deseñada exclusivamente para nós cando en realidade non fai outra cousa que integrarnos nunha inmensa base de datos na que todo o que facemos queda rexistrado.

Debo confesar que aquel vello estaba convencéndonos, pero as súas palabras supuñan xa unha clara vulneración do veto de clase catro e decidín que era o momento de rematar con aquela conversa. Apaguei a pantalla de información remota e pedinlles que se ían seguir con esas lerias o fixeran fora do meu local. O vello dixo comprender os meus temores, pero que non tiña de que me preocupar. Os tempos estaban cambiando e despois destes días convulsos viría a época na que poderíamos vivir e falar sen ter medo de conculcar algunha das 451 normas que agora rexían o día a día da metrópole.

En canto á norma da orella, -seguiu falando sen importarlle o máis mínimo o que viña de advertirlles- remontase aos tempos nos que para pertencer aos corpos de saneamento das vellas cidades había que facer unha probas de conduta e coñecementos. A cidadanía aínda estaba obrigada a aprender cousas se querían saber, e coas probas buscábase coñecer quen de entre todos eran os que máis sabían. Tratábase de seleccionar aos candidatos baseándose no mérito e na capacidade de cada un. Agora que van facéndonos a medida seguindo a formación específica non son necesarias estas probas, pero naquel tempo foi cando nunha destas probas descubriron, nos finais da Época Moderna, a uns individuos que levaban na orella dereita uns pequenos aparellos mediante os que recibían a información do exterior. Iso era facer trampas, e ao pouco todo o mundo comezou a dubidar de todo o mundo. Non era fácil saber se o que che estaban contando viña de quen falaba ou era outra persoa a que lle ía dicindo o que tiña que facer ou dicir. Foron anos de desconfianza mutua. A medida que estes aparellos se facían máis sofisticados as elites económicas facían desa tecnoloxía un elemento distintivo da súa posición social e moitos que non podían pagalo comezaron a buscar alternativas máis ou menos enxeñosas para aparentar que portaban un implante. Moitos estaban máis pendentes en saber se o outro levaba ou non aparellos na orella, e os gobernantes, vendo a importancia que comezaba a ter para a cidadanía poder acceder a esta tecnoloxía, comezaron a tomar medidas para universalizar a utilización deste tipo de aparellos. Decidiron inserir un implante coclear a quen o quixera, e para evitar posibles alteracións no funcionamento destes implantes, que ao principio eran de moi baixa calidade, fixouse a primixenia norma 143 que estabelecía que todo aquel que levase un implante non podería tocar a orella dereita. Anos despois, cando o implante foi universal e obrigatorio a norma tamén cambiou o seu enunciado, afectando deste modo a toda a poboación adulta. Para cando isto aconteceu xa estaba socialmente mal visto calquera tocamento das orellas, fose a dereita ou a esquerda.

Durante un tempo ninguén dixo nada. Diríase que cada un de nós estaba tirando as súas propias conclusións do que viña de contarnos o vello aquel. Durante a súa parolada botáramos man á orella en máis dunha vez, e o que antes nos parecía algo normal e habitual entre os metropoletanos agora nos resultaba raro e cuestionábel.

Eu sentía como se comezase a ver as cousas dunha maneira distinta, coma se dalgún modo obtivera unha clave para entender o mundo doutra maneira. Todo era igual, pero nada parecía o mesmo. Foi como unha iluminación, un pequeno chispazo que fixo que nos mirásemos uns aos outros para comprobar se aos tres nos pasara o mesmo. O home da barba asentía como se viñese de comprender algo que até o de agora só puidera intuír. Porén, foi novamente a muller grávida a primeira en falar. A historia que viña de escoitar espertara nela recordos que cría esquecidos para sempre e case estaba segura de que nalgún lugar da súa casa aínda gardaba unha caixa chea de cousas do seu avó Hilario. Non sabía explicalo, pero tiña a certeza de que entre todas aquelas cousas habería algo que podería explicar o mutismo do seu avó cando ela lle preguntaba sobre como era o mundo e as cidades na Época Moderna. Recordaba que o vello Hilario lle tiña falado de ordenadores e de Internet, e dos primeiros viaxes a Marte e dos chamados Quince Anos da Revolución Cuántica, pero nunca quixo falar demasiado da Era Biónica ou dos implantes.

Ao saírmos da taberna comezaba a chover lixeiramente sobre as plataformas de movemento en superficie. Ao estar no terceiro anel da cidade non había cúpula e podiamos ver o ceo e de cando en vez algunha estrela, pero tamén tiñamos que aturar que chovera por nós. Os últimos transbordadores chegaban á metrópole deixando pequenas estelas no ceo iluminado pola fluorescencia das proxeccións informativas do traballo diario da Gran Asemblea Local. Despois dun cómplice até mañá, marchamos cada un nunha dirección, sabendo que probablemente seriamos obxecto dunha análise exhaustiva por parte do Comité de vixilancia das normas. Dificilmente poderiamos liberarnos de dar explicacións sobre as nosas opinións e sobre o falado na miña taberna, pero confiabamos en que o ambiente de algarada das últimas semanas tivera relaxado algo os controis diarios e que ninguén lle prestase demasiada atención a unha conversa entre descoñecidos sobre as revoltas contra a norma da orella.

A man esquerda de Dona Carme.

O pobo enteiro estaba na praza.

A veciñanza toda quixera organizarlle un bo recibimento. Meses antes andaran recollendo cartos para facer unhas camisetas que agora lucía orgullosa unha boa parte da Comisión de Festas. Foron elas as que quixeron encargarse persoalmente de organizar unha pequena verbena para celebrar a volta de Pedro. A cativada da gardería fixéranlle un mural con cachos de algodón a modo de nubes e anaquiños de cartolina de cores e a pequena Inés, que ía por fin coñecer ao seu tío, tíñalle preparada unha pulseira coas cunchas que recollera na praia do Xestal.  

O tempo quixera unirse á celebración. Amañecera gris e antes das doce chegaran a caer unha pingas, pero ao final abrira o día e o sol lucía agradablemente naquela tarde de maio. Na pista polideportiva instalaran unha pequena carpa cunha barra na que servían refrescos, viño e patacas fritidas e un colchón inchable para os máis cativos, pero naquel momento todos estaban diante da praza, mirando atentamente o que acontecía no balcón da casa consistorial e agardando a que aparecese por fin Pedro.

A maioría dos veciños estaban falando alegremente sobre os temas máis diversos. Moitos eran os que discutían sobre as posibilidades reais de que a equipa de fútbol da vila ascendese á 3º rexional. Quedaban tres partidos para que rematase a liga e tiña moitas opcións de meterse nos postos de promoción, pero iso xa pasara moitas veces antes e nunca o conseguía. Recordaban algúns que o ano no que Pedro tivera que marchar estaban tamén en posicións de ascenso directo e que o equipo se viñera abaixo despois do acontecido no pobo.

Pero ninguén quería falar demasiado do acontecido. A historia era moi triste e todo o mundo sabía que unha familia quedara esnaquizada, pero como era un pobo pequeno pensouse que con botar unha capa de esquecemento sobre o acontecido sería suficiente. Ao fin e ao cabo todos cometemos erros. Aquela mañá Pedro volvía a casa despois dunha longa noite de troula. Non debera ter collido o coche despois de beber tanto, pero aos 19 anos fanse moitas parvadas, como repetía unha e outra vez o seu avó cando alguén lle preguntaba no bar. Tal vez recordaba as parvadas que el mesmo fixera con vinte anos, cando regresou ao pobo despois de gañar unha guerra e foi elixido polo Gobernador Civil para ocupar o posto de alcalde durante máis de trinta anos. Ao igual que agora, mostrábase comprensivo cos erros da súa xente e cruelmente intransixente coas faltas dos demais. E igual que antes, algúns lle seguían o conto ao vello ou asentían sen prestarlle moita atención e seguían xogando tranquilamente a partida aínda que tamén había quen afirmaba polo baixo que o pequeno dos Osorio sempre fora un cabeza tola e que regalarlle un coche a un tarambaina coma Pedro fora o peor que puidera facer o seu tío para celebrar o seu nomeamento como concelleiro de urbanismo do concello.

I é que a ninguén se lle escapaba que o feito de pertencer á familia máis rica da vila axudara moito a que todos foramos comprensivos co homicidio involuntario que cometera Pedro. Como sempre acontece, nun principio houbo palabras moi grosas contra Pedro e non faltou quen recordara que xa era o terceiro coche que esmendrellaba por conducir bébedo. Pero a maioría dos veciños afanábase por darlle ánimos e consolo á familia de Braulio. Nunca tantas flores se viron no camposanto, nin tanta xente dando mostras de dor a aquela familia que tan mala sorte tivera. Mais a medida que as mostras de afecto coa familia do finado ían facéndose máis discretas a responsabilidade de Pedro no acontecido pareceu tamén diminuír e ao final no mercado falábase máis do mal que o estaba pasando dona Fina co seu fillo na cadea de Teixeiro que da ausencia de Braulio.

Ao fin e ao cabo Braulio non facía moita vida no pobo, dicían as beatas despois da misa na que o cura nos recordaba a todos a dura proba á que estaba sendo sometido un dos nosos veciños, esquecéndose totalmente de pedir pola alma de Braulio. Ninguén dubidaba que o fillo maior de dona Carme fora un excelente rapaz, pero aos 14 anos marchara estudar a Santiago e cando viña de visita non participaba moito na vida social do pobo. Fixera novas amizades con intereses comúns que pouco tiñan que ver coas festas patronais do pobo ou coas celebracións tradicionais que tanto gustaban aos veciños. Había quen dicía que vivía cunha moza que coñecera ao comezar a carreira de medicina e que tiñan pensado vir pasar uns días na casa da nai cando o accidente. 

Pois todo o mundo falou de accidente dende o principio. Braulio morrera nun accidente e co paso dos meses xa parecía que Braulio tamén ía no BMW que conducía Pedro borracho e drogado. E aos dous anos, cando os da televisión viñeron gravar un programa  sobre as repercusións dos accidentes de tráfico nas familias das vítimas xa ninguén recordaba que Braulio estaba facendo deporte pola Alameda do pobo cando o coche de Pedro bateu contra as escaleiras do Concello, atravesou o xardín e foi espetarse contra unha árbore con tan mala sorte que levou por diante a Braulio.

E agora o pobo enteiro estaba naquela praza.

Organizárase un pequeno acto para que Pedro sentise o apoio de todos despois de pasar cinco anos e tres meses na cadea. A resposta da veciñanza sorprendera gratamente aos organizadores. Non contaban que a gran parte das familias estivesen alí aquel día. Axudaba, sen dúbida, a mala conciencia que moitos tiñan xa que foran poucos os que visitaran a Pedro na cadea. Nin sequera dona Fina fora quen de ir visitalo de tanta peniña que sentía, saloucaba cada vez que na perruquería algunha veciña lle preguntaba polo seu fillo.

Estaba previsto que falasen o seu tío, agora alcalde do concello e o cura, e todos dabamos por suposto que Pedro diría unha palabras.

Como o que máis traballara para facilitar o retorno de Pedro fora Don Luís, o cura, a ninguén lle sorprendeu que a nai de Braulio, que non se perdía nunca a misa dos domingos, asistise aos actos de benvida. Dona Carme fora a que máis rápido superara a dor pola morte do seu fillo maior. Unha semana despois do enterro, no que como agora o pobo enteiro ateigara o camposanto, ela xa estaba na canizaría atendendo ás clientas de toda a vida. Certo é que ninguén comentaba nada sobre o asunto, pero falouse durante moito tempo do ben que aguantara o tipo cando a muller do alcalde apareceu polo seu establecemento para darlle o pésame polo acontecido. Uns meses despois, tomando unhas cervexas na de Ramón, alguén contou que a señora Carme aínda foi quen de preguntarlle cómo lle ía a Pedro en Teixeiro, se se adaptaba ben e se faltaba moito para que lle deixasen vir á casa de permiso.

Por iso a ninguén lle sorprendeu que estivera presente na pequena recepción que organizara a comisión de festas do pobo co gallo do regreso de Pedro. Pero cando Don Luís a invitou a subir ao balcón do Concello moitos fomos os que pensamos que non faría tal.

Máis subiu.

E ante un pobo orgulloso de levar as cousas con auténtico espírito cristiá dona Carme escoitou atentamente as palabras do alcalde falando da grandeza da veciñanza ao querer acoller con tanto cariño e entusiasmo ao fillo da súa irmá despois dunha dura proba que a vida lle puxera diante. Sentíase orgulloso de ser o alcalde dunha comunidade capaz de esquecer as diferenzas para traballar xuntos para dar unha mostra do que é unha sociedade madura e civilizada. Tamén o cura fixo fincapé na unidade do pobo e recordou que o perdón e a comprensión ante os erros dos demais é o que diferenza ao verdadeiro pobo de Deus. Quixo agradecer a todos a súa presenza a este acto que sen dúbida serviría para pechar calquera xenreira que puidera existir despois da difícil proba á que deus nos sometera como pobo. Cun xesto paternal que tantas veces lle tiñamos visto a Don Luís cando reprendía á mocidade, pasoulle un brazo polo lombo a Pedro mentres que coa man dereita invitaba a dona Carme a achegarse ao mozo.

A muller dubidou un pouco, pero tirando do seu bolso un pano branco foise achegando ao balaústre do balcón. O pobo emocionado comezou a aplaudir o xesto de dona Carme , chegando a escoitarse algún berro de ánimo dalgún veciño, pero cando ela ergueu a man esquerda comezou a facerse un silencio expectante. O pobo enteiro tiña curiosidade por saber que quería dicirlles aquela muller que agora mesmo estaba fronte ao que matara ao seu fillo e que parecía a viva imaxe do perdón e da caridade cristiá.

Mais cando dixo aquilo de “Veciños, dentro de seis anos agardo que me fagades tamén a min un recibimento como este” poucos entenderon o que quería dicir, e menos aínda comprenderon o que facía cando cun golpe certeiro afundía un coitelo de despezar porcos xustamente entre a costela terceira e cuarta de Pedro.